„Uchodźcy i migranci przybyli do Europy – ale czy zostali przyjęci?” Na ten temat dyskutowali na seminarium w Akademii Europejskiej Otzenhausen w dniach 10-18 lutego 2017r. młodzi Europejczycy z Zespołu Szkół Ogólnokształcących  i Technicznych w Wojkowicach, z Secondary School 18 Bila Tserkva na Ukrainie oraz z Berufsbildende Schulen des Landkreises Oldenburg z Niemiec.                                       

Program tegorocznego spotkania szczegółowo skupiał się na losach uchodźców.  Uczniowie wyszli od ustaleń, że migracja i uchodźctwo określają społeczną i polityczną debatę w Europie. Stwierdzili również, że pod dyskusję poddaje się nie tylko oczekiwanie kolejnych fal uchodźców, ale także kwestię, jak się z nimi obchodzić i jak ich zintegrować. Opinie i gotowość do ich przyjęcia różnią się w państwach europejskich. Można zaobserwować tendencję odchodzenia od współpracy europejskiej, a wzrost nastrojów nacjonalistycznych. Niemcy, Polska i Ukraina są dobrym przykładem, aby dokonać porównań. Dlatego taka konstelacja wniosła wiele możliwości do dyskusji oraz inne spojrzenie na ten temat.

Dyskusję rozpoczęliśmy od mini warsztatów nt. Szczęście w Lampeduzie? Ucieczka, drogi i trasy ucieczki, przemytnicy ludzi, przyjazd do Europy. Następnie wysłuchaliśmy wykładu o stereotypach i uprzedzeniach, o tym, jak traktujemy inne kultury. Wprowadzenie do seminarium zakończyliśmy warsztatami nt. komunikacji interkulturowej, odnosząc się do sposobu podejścia do innych kultur z jednej strony (praca w grupach międzynarodowych/osobiste odczucia), a spojrzenia na podejście do obcych kultur z drugiej strony (podejście do emigrantów i uchodźców z perspektywy osobistej, a także społeczeństwa).
W Akademii Europejskiej Otzenhausen spędziliśmy osiem dni, a celem naszego spotkania było również opracowanie i zgłębienie interkulturowych kompetencji w obliczu różnic kulturowych. Nauczyliśmy się, jak pomimo tych różnic razem pracować, dyskutować i opracować projekty. Już na pierwszych zajęciach zapoznani zostaliśmy z wartościami europejskimi zawartymi w art. II Traktatu UE z uwzględnieniem równości, demokracji, wolności, praw człowieka i praworządności. Lekcja ta miała na celu podkreślenie znaczenia tych wartości w procesie integracji europejskiej. Młodzież uwrażliwiano na fakt, że UE ma wprawdzie swoje korzenie we wspólnocie gospodarczej, ale przede wszystkim stanowi jedność w wartościach, które od końca II wojny światowej są gwarancją pokoju i równości dla wszystkich. Ważnym aspektem seminarium była aktywizacja młodych ludzi w kwestii uczestnictwa w życiu społecznym, aby mogli reagować w życiu codziennym.
Cały tydzień przebiegał w atmosferze bardzo intensywnej, ale owocnej i przyjemnej pracy. Już drugiego dnia wieczór międzynarodowy pozwolił na zawiązanie przyjaźni. Wszystkie państwa przedstawiały prezentacje o swoich regionach i szkołach. Nasi uczniowie staropolskim zwyczajem przygotowali poczęstunek z przysmakami z Polski, nie zabrakło też tradycyjnego Poloneza, którego dźwięk zabrzmiał już kolejny raz w murach Akademii oraz „Czerwonych korali” w wykonaniu Marzeny Andrzejczak.
Metody pracy nastawione są tutaj przede wszystkim na komunikację interkulturową oraz na inicjatywę własną i przedsiębiorczość ucznia. W ten sposób młodzież otwiera się na inne języki, państwa i ich kultury oraz uwrażliwia na różnice kulturowe. Przez kilka dni uczniowie pracowali zatem w grupach międzynarodowych i poznawali nowe metody pracy, m.in. interaktywny referat, dyskusje w plenum i z ekspertami, samodzielne poszukiwanie informacji, prezentacje z wynikami w języku angielskim oraz finałowy projekt, czyli montaż filmu. Podczas zajęć uczniowie dokonali konfrontacji opinii i poglądów na temat uchodźców z ich rodzimych krajów i przygotowali filmy przedstawiające te przemyślenia.

Uczestnicy seminarium mieli okazję zobaczyć również Trier i Saarbrucken.  W grupach otrzymali zadania, które musieli wykonać zwiedzając miasta – np. przeprowadzić ankietę wśród mieszkańców na temat uchodźców, a niejednokrotnie przy tej okazji pokonywać barierę językową.
Na wypracowanie produktu końcowego, a w tym zgromadzenie i podsumowanie całej dokumentacji, nagranie wywiadów i zmontowanie filmów uczniowie nie mieli wiele czasu. Najważniejsze było jednak przygotowanie odpowiedzi nt. „Uchodźcy i migranci przybyli do Europy – ale czy zostali przyjęci?” W międzynarodowych grupach zabraliśmy się do pracy, wykorzystując w realizacji i montażu filmu wszystkie talenty uczestników, w tym wokalne, aktorskie, taneczne, reżyserskie, plastyczne, techniczne. Ewaluacją całego seminarium była prezentacja filmów na forum i dyskusja  w siedzibie Landu Saary z posłami.

Uczniów połączyły wspólne problemy, pasje, a nawet uczucia… Nikt nie miał ochoty wyjeżdżać do domu. W nadziei spotkania za rok uczniowie żegnali się ze smutkiem, ponieważ – jak się okazało – kilka dni może spowodować, że człowiek, który wydawał się mieć ukształtowane spojrzenie na świat, na problemy globalne i te w swoim państwie, w swojej szkole i domu, wraca bogatszy o nowe doświadczenia i narzędzia do interpretowania rzeczywistości.
Projekt uzyskał wsparcie finansowe od programu Erasmus + oraz Bundeszentrale für Politische Bildung i Europäische Akademie Otzenhausen gGmbH (EAO).

Karolina Mosur   (A.M.)